nostlj

vefat-bolumu

SON DAKİKA

Geyve Gundem | Geyve'de Doğru Haberin Adresi
M. Hamdullah ERGİN

Geyve ve Yöresi,Tarihten Günümüze,(2)

Geyve ve Yöresi,Tarihten Günümüze,(2)
Bu haber 16 Temmuz 2017 - 23:30 'de eklendi ve 554 görüntülendi kez görüntülendi.

Geyve ve çevresinde arkeolojik kazıların yapılmamış olması, bölgede yerleşimin ne zaman başladığı hakkında bilgi edinmemizi zorlaştırmaktadır. Fakat elde edilen bilgiler ışığında bölgede yerleşimin M.Ö. 4000 yıllarında başladığını söyleyebilmekteyiz. Geyve İlçesi, M.Ö. IV. y.y. Bitinlerin kurmuş olduğu, Bitinya döneminde; Tottation,Totteum,Totoion,Totteeum,Tottacum,Tottaigon,  Tataion yâda Tottaion, Totoion, Tottaigon, Κύβαλα, Kyvala, Kybala, Kuvala, Kubala, Kaviyya, Geviyye, Kabia, Kabaia, Köyova, Köyoba, Geyikova, Kıtova, Kahova ve Gekve de demişlerdir.

*****

Kocaeli’nin Tarihçesi
İzmit ve çevresinde tarih öncesi çağlardan yaklaşık olarak M.Ö 3000 ‘den itibaren insanların yaşamakta olduğu yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır. İlk kanıtlar M.Ö 12. YY’a kadar dayanmaktadır. Bu tarihlerde Frigler bölgeyi ellerinde tutmuş ardından Yunanistan’ın Megara şehrinden kendilerine yeni bir yerleşim yeri aramak için göçen bir grup şimdiki Başiskele mevkiinde Astakoz adını verdikleri şehri kurmuşlardır. Daha sonra Trakia kralı Lysimakhos’un Astakoz’u tahrip ettirmesiyle bugünkü İzmit’inde üzerinde bulunduğu yamaçlara Nikomedia'(Nikomedya)yı kurmuşlardır. Bitinya(Bithinia) Krallığı’nın merkezi Nikomedia büyük Helenistik Şehir olur. III. Nikomedia zamanında Bitinya Roma egemenliğine girmiştir. Daha sonra 11.YY’ın son çeyreğinde Selçuklular tarafından işgal edilir. I.Haçlı Seferi’nde geri alınan Nikomedia daha sonra tekrar Selçuklular’a geçer. Orhangazi zamanında Osmanlı egemenliğine girer. Önceleri İznikmid adı alan bu şehir daha sonra İzmit olarak benimsenmiştir.

***

Kocaeli(Kocaili) İsminin Anlamı
Marmara bölgesinde, İzmit Körfezinin güney ve kuzeyinde yer alan bir il. Kuzeyinde Karadeniz, batıda İstanbul, doğuda Sakarya, güneyde Bursa ile çevrilidir. Toprakları 29°22’ ve 30°21’ doğu boylamları ile 40°30’ ve 41°13’ kuzey enlemleri arasında yer alır. Trafik numarası 41’dir.
***
Osmanlı Devleti İzmit ve civarını Orhan Gazi zamanında 1337 yılında fethetmiştir. Bölgeyi fetheden Türk ordusunun komutanı Akça Koca idi. Bu komutana duyulan sevgi ve hürmetin bir ifadesi olarak “Koca ili” denmiştir. Zamanla bu ad “Kocaeli” şekline dönüşmüştür.

***

Kocaeli’nin tarihi Frigyalılara dayanır. M.Ö. sekizinci asırda Magaralılar İzmit Körfezinin ucuna yerleşmişlerdir. “Astakos” ismini verdikleri bir kent kurmuşlardır.

 

Balkanlardan gelen Traklar muhtelif tarihlerde bu bölgeye gelmişlerdir. M.Ö. üçüncü asırda Trakya Kralı Lysimacos “Astakos” kentini tahrip etmiştir. Bu bölgenin tarihi Frigyalılardan da eski olup, M.Ö. üç bin sene “Sit” ve “As” ismi verilen kavimler “Astrk” ismi verilen liderleri altında bu bölgede yerleşip İzmit şehrini kurmuşlardır.

Traklardan sonra bu bölge Perslerin istilasına uğramış ve M.Ö. 4. asırda Makedonya Kralı İskender bu bölgeyi Perslerden alıp Makedonya’ya ilhak etmiştir.

Makedonya Kralı İskender’in ölümünden sonra bu bölge Bitinya(Bithinia) Krallığının eline geçmiştir. Bitinya Kralı Birinci Nikomed M.Ö. 262 senesinde şimdiki İzmit şehrini kurmuştur. Şehre kendi ismini vererek “Nikomedya” demiştir. Krallığın başkenti yapmıştır.

Kartaca hükümdar ve komutanı Anibal Roma Devletine karşı yenilince M.Ö. 148’de Bitinya’ya sığınarak burada ölmüş ve Gebze’ye gömülmüştür. Zaman zaman Bergama Krallığı bu bölgeye saldırmıştır.
***
M.Ö. 2. asırda Bitinya Krallığı Roma’ya tabi olmuş, M.Ö. 74’te Roma bu krallığı ilhak etmiştir. M.S. 258’de Gotlar ve M.S. 284’te İranlılar bu bölgeyi ve İzmit şehrini yakıp yıkmışlardır.

Roma İmparatoru Diocletianus, İzmit’i imar etmiş ve Roma İmparatorluğunun başkenti yapmayı tasarlamış ise de ömrü kâfi gelmemiştir. Roma İmparatoru Konstantin, Roma İmparatorluğunun başkentini İstanbul’a nakletmiş ve kendisi İzmit’te ölmüştür. Roma İmparatoru Justinianus da İzmit’i imar etmiştir. Roma İmparatorluğu M.S. 395 senesinde ikiye bölününce bu bölge, Anadolu gibi Doğu Roma olan “Bizans”ın payına düşmüştür.
***
M.S. 7. asırda İslam orduları İstanbul’u feth için geldiklerinde yolları üzerinde bulunan bu bölgeyi fethetmişler fakat ellerinde devamlı tutamamışlardır. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu Fâtihi Kutalmışoğlu Süleymân Şahın Türk orduları bu bölgeye de geldiler. Anadolu Selçuklu Devleti kurulunca İznik başkent oldu. İzmit ve civarını fethettiler.

1097’de Haçlı seferinde Haçlı ordusu İznik’i ele geçirince Anadolu Selçuklu Devletinin başkenti Konya’ya nakledildi.
***
1204’te Lâtinler İstanbul’u işgal edince Bizanslılar başkentlerini İznik’e nakletti. Latinler İzmit ve civarını da ele geçirdi. Bizanslılar 1207’de İzmit’i Lâtinlerden geri aldı.

Kocaeli ancak Osmanlı Devletinin fethi ile kesin şekilde Türk hakimiyetine girdi. Orhan Gazi 1331’de İzmit’i kuşatmış fakat Bizans İmparatoru büyük bir kuvvetle gelince Orhan Gazi muhasarayı kaldırmıştır.

1337’de Orhan Gazi zamanında Akça Koca emrindeki Türk ordusu İzmit ve çevresini fethetmiştir. Orhan Gazi İzmit’i il olarak büyük oğlu Rumeli Fatihi Veliaht-Şehzade Gazi Süleyman Paşaya vermiştir. Akçakoca Karadeniz’e kadar bütün bölgeyi fethetmiştir. Böylece ilk defa Karadeniz sahiline inilmiştir.
***
28 Temmuz 1402’de Ankara Meydan Savaşında Yıldırım Bâyezîd’in ordularını yenen Timur’un ordusu İzmit’e kadar gelmiş ve İzmit’i ele geçirmişlerdir. Timur’un geri çekilişinden sonra “Fetret Devri”nde Osmanlı şehzadeleri arasında saltanat kavgasından faydalanan Bizans, İzmit’i geri almıştır.

1419’da Gazi Timurtaş oğlu Umur Bey, Hereke, Gebze, Pendik, Kartal gibi İzmit’i yeniden fethederek Bizans’tan geri almıştır.

1481 senesinde Fatih Sultan Mehmed Han büyük bir ordu ile İtalya üzerine sefere çıkarken, İzmit’in Gebze ilçesinde şehid olmuştur.

Tarihte isim yapmış Fâtih Sultan Mehmed Han, Anibal ve Konstantin İzmit’te vefat etmişlerdir.
***
Osmanlı devrinde İzmit bir sancak (il) merkezi olmuştur. Bu sancak önce Hüdâvendigar eyaletine sonra Kaptan Paşa eyaletine ve İstanbul’a, Tanzimat’tan sonra bağımsız bir sancak olarak Dahiliye nezaretine bağlanmıştır. Adapazarı, Kandıra, Karamürsel, Yalova Gebze kazaları 1888’de kurulan Kocaeli bağımsız sancağına bağlanmıştır.
***
Osmanlı devrinde İzmit, Üsküdar’dan doğuya giden büyük ticaret yolu üzerinde önemli konaklardan biri olmuştur. Şehirde birçok ticaret hanları ve kervansaraylar yapılmıştır. Osmanlı Devletinin ilk tersanesi İzmit’te kurulmuştur. Bu tersanede savaş ve ticaret gemileri yapılırdı. Tersanede on dokuzuncu asrın ikinci yarısına kadar faaliyet gösterilmiştir.

On dokuzuncu asır başlarına kadar tuz işletmeleri bölgenin başlıca gelir kaynağı idi. Askerî kumaş ve fes fabrikası da İzmit’te bulunuyordu. İzmit kereste ticaretinin büyük merkezlerinden ve pazarlarından biriydi.

Evliya Çelebi eserinde, 1640 yılında şehirde 1100 dükkan ve 200 kereste deposu bulunduğunu ve mühim ticaret merkezi olduğunu kaydeder.
***
Birinci Dünya Harbinden sonra 6 Temmuz 1920 ile 27 Haziran 1921 arasında 11 ay 22 gün (244 gün) İngiliz ve Yunan işgalinden sonra yeniden geri alınmıştır.

1924’te İzmit, Kocaeli’nin il merkezi oldu. 1954’te Adapazarı il haline getirilince, Akyazı, Geyve, Hendek, Karasu ilçe(Kaza)leri Koceli’nden ayrılarak Sakarya’ya bağlandı.
***
Cumhuriyet devrinde Gölcük Türk donanmasının en mühim üssü hâline getirildi ve modern tersaneler, tarihi İzmit tersanesinin yerini aldı. Kocaeli Türkiye’nin en önemli sanayi merkezlerinden biri hâline geldi. İzmit, Türkiye’nin İstanbul’dan sonra en gelişmiş bir sanayi merkezidir.

Devamı var…

hamdullahergin@gmail.com

Mustafa Hamdullah ERGİN

 

 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER
SON DAKİKA